การให้อาหารสายยางเหมาะสำหรับผู้ป่วยที่กระเพาะอาหารและลำไส้ถูกตัดออกไปหรือไม่คำตอบคือ "ไม่เหมาะ" และโดยส่วนใหญ่ "ไม่สามารถทำได้" ครับ
หากผู้ป่วยถูกตัดกระเพาะอาหารและลำไส้ออกไป (เช่น การตัดต่อลำไส้ใหญ่ครั้งใหญ่ หรือภาวะลำไส้สั้นรุนแรงจนไม่เหลือพื้นที่ดูดซึม) การให้อาหารทางสายยางเข้าสู่ระบบทางเดินอาหาร (Enteral Nutrition) จะไม่เกิดประโยชน์ และอาจเป็นอันตรายได้ครับ
เหตุผลทางการแพทย์และทางเลือกที่เหมาะสมกว่าครับ:
1. ทำไมถึงไม่เหมาะ?
ไม่มีพื้นที่ดูดซึม: หัวใจสำคัญของอาหารสายยางคือร่างกายต้องมี "ลำไส้เล็ก" ที่ยาวเพียงพอในการดูดซึมสารอาหารเข้าสู่กระแสเลือด หากลำไส้ถูกตัดออกไปมากเกินไป อาหารที่ใส่เข้าไปจะไหลผ่านออกไปโดยที่ร่างกายไม่ได้ประโยชน์อะไรเลย
เกิดภาวะดัมพิง (Dumping Syndrome): หากไม่มีกระเพาะอาหารคอยกักเก็บและย่อยอาหารเบื้องต้น อาหารที่ไหลลงสู่ลำไส้เร็วเกินไปจะดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้อย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้ป่วยความดันตก มวนท้อง และท้องเสียรุนแรง
เสี่ยงต่อลำไส้อุดตันหรือเน่า: หากมีการตัดต่อลำไส้ใหม่ๆ การให้อาหารทางสายยางอาจไปเพิ่มแรงดันในลำไส้ ทำให้รอยเย็บปริหรือรั่วได้
2. ทางเลือกที่ถูกต้อง: การให้อาหารทางหลอดเลือดดำ (TPN)
สำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้ แพทย์จะเปลี่ยนไปใช้ การให้อาหารทางหลอดเลือดดำ (Total Parenteral Nutrition - TPN) แทนครับ
คืออะไร: เป็นการส่งสารอาหาร (น้ำตาลกลูโคส, กรดอะมิโน, ไขมันเหลว, วิตามิน) เข้าสู่กระแสเลือดโดยตรงผ่านหลอดเลือดดำใหญ่
ทำไมต้องใช้: เพราะเป็นการ "ข้าม" ระบบทางเดินอาหารที่เสียหายหรือไม่ทำงานไปเลย ทำให้เซลล์ในร่างกายได้รับพลังงานทันทีโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการย่อยหรือดูดซึมในลำไส้
3. กรณีข้อยกเว้น (ถ้าเหลือลำไส้บางส่วน)
ในบางกรณีที่ผู้ป่วยถูกตัดกระเพาะออกแต่ "ลำไส้เล็กยังทำงานได้ดี":
แพทย์อาจพิจารณาใส่สายยางชนิดพิเศษที่เรียกว่า Jejunostomy (สายเจาะเข้าลำไส้เล็กโดยตรง) * แต่ต้องใช้ อาหารสูตรพิเศษ (Elemental Diet) ที่ย่อยมาให้แล้วระดับหนึ่ง และต้องให้อาหารช้าๆ ผ่านเครื่องควบคุม (Feeding Pump) เท่านั้น
💡 สรุป
หากระบบทางเดินอาหารล้มเหลวหรือถูกตัดออกไปจนไม่สามารถทำงานได้ การให้อาหารทางหลอดเลือดดำ (TPN) คือทางเลือกเดียวที่ปลอดภัยและเหมาะสมที่สุด
